Soğutma kompresörleri sistemde soğutucu akışkanın dolaşımını sağlar ve gaz kompresörlerinden farklı olarak soğutma sisteminin dışında bağımsız kullanılmaz. Soğutma makinelerindeki kompresörlerin çalışma koşulları, genel amaçlı kompresörlerin çalışma koşullarından şu noktalarda ayrılır:
Emme ve basma basınçlarında geniş bir değişim aralığında çalışırlar;
Soğutucu akışkanların yağı çözmesi ve kompresörün yağlama koşullarının bozulması sık görülür;
Emilen buhar düşük sıcaklıktadır ve çoğu zaman sıvı damlacıkları taşır;
Yoğun soğutma durumunda silindir içinde soğutucu akışkanın yoğuştuğu görülebilir;
Soğutucu akışkanlar çoğu zaman çok akışkandır ve sızma yetenekleri yüksektir;
Soğutma kompresörlerinden her zaman daha yüksek beklentiler vardır: daha yüksek güvenilirlik, uzun ömür, yüksek verim vb.
Piston Tipi Soğutma Kompresörleri
Soğutma makinelerinde en yaygın olarak şunlar kullanılır:
Yarı Hermetik Soğutma Kompresörleri
Yarı hermetik kompresörler, yüksek kapasiteli ve kompakt ekipman gereken ünitelerde kullanılır. Bu tip ekipmanın gücü 350 kW’a kadar çıkabilir. En sık pistonlu ve vidalı modelleri görülür. Bu tip cihazlarda çalışan kısım ile elektrik motoru sökülebilir bir gövde içindedir ve bu sayede kompresör daha kolay onarılır. Kolayca sökülebilir, elektrik motoru çıkarılabilir ve gereken parçalar değiştirilebilir. Çalışma modu, emme valflerinin bir kısmı kapatılarak ayarlanabilir.
Bu ekipmanın diğer avantajları şunlardır:
yüksek güç;
kompaktlık;
bakım kolaylığı.
Bazı üreticiler;
Bitzer , Frascold , Dorin , Copeland
Hermetik, Yarı Hermetik ve Açık Tip Soğutma Kompresörleri
Soğutma kompresörleri yapılarına göre hermetik, yarı hermetik ve açık tip olarak ayrılır. Hermetik soğutma kompresörleri: Hermetik kompresörler, soğutucu akışkanla doğrudan soğutulan elektrik motoruyla aynı gövde içinde bulunur. Avantajları şunlardır:
ekonomiklik;
kompaktlık;
çok yönlü kullanım.
Hermetik soğutma kompresörlerinin kapasitesi görece küçüktür: 35 kW’a kadar
Amonyak ve Freonlu Açık Tip Soğutma Kompresörleri
Bunlar, monoblok kompresör gövdesine (sağlamlık, rijitlik ve yerleşim kolaylığı için) sahip, tek etkili, dikey veya açılı (V ve W şeklinde) makinelerdir. Genellikle düz akışlı kompresörlerdir ve sıvı darbesine karşı koruma için yaylı sahte silindir kapakları bulunur. Silindirler soğutulur. Amonyak kompresörlerinde su ceketi ile soğutma vardır. Freonlu kompresörler ise silindirlerdeki kanatçıklar sayesinde hava ile soğutulur.
Avantajları:
yüksek devirli, hafif ve kompakt üniteler;
küçük üretimler için vazgeçilmez
Dezavantajları:
blok karterin içinde bulunan yataklara, yağlama sistemine ve diğer parçalara erişim zordur.
Vidalı Tip Soğutma Kompresörleri
Vidalı kompresörler soğutma makinelerinde yaygın olarak kullanılır. Bunlar sabit geometrik sıkıştırma oranına sahip, tek veya çift rotorlu, hacimsel etkili makinelerdir. Kuru ve yağ dolgulu olmak üzere iki tipe ayrılırlar. Yağ dolgulu kompresörlerde boşlukları sızdırmaz hale getirmek, yağlamak ve soğutmak için çalışma hacmine bol miktarda yağ püskürtülür. Yağ püskürtme, gürültü seviyesini de önemli ölçüde azaltır.
Avantajları:
yüksek devir, düşük ağırlık ve boyut (aynı kapasitedeki pistonlu kompresörlere göre boyutları 2-10 kat, kütleleri 10-100 kat daha azdır), tam kararlılık, neredeyse darbesiz basma, titreşimsiz çalışma; geniş kademesiz kapasite kontrolü aralığı (%10 ile %100 arasında), değişken modlarda verimde küçük değişimle çalışma; pompalama (surge) olmaması; sıvı darbesinden etkilenmedikleri için nemli ortamda çalışabilme; yüksek güvenilirlik ve uzun ömür (valf ve sürtünen parça yoktur);
kolay servis, otomasyon ve uzaktan kontrol.
Dezavantajları:
yüksek gürültü seviyesi;
orta ve yüksek basınç oranlarında soğutma gerekliliği.
Scroll Tip Soğutma Kompresörleri
Bu tip kompresörlerde sıkıştırma, biri hareketli diğeri sabit iki spiral ile yapılır. Sabit spiral kompresör gövdesinin içine tespit edilmiştir, hareketli spiral ise eksantrik üzerine monte edilir. Özel olarak seçilmiş profil sayesinde iki spiral arasında gazın ilerlediği hazneler oluşur. Şekilleri kaymayacak biçimde hesaplanmıştır; bu da aşınmayı büyük ölçüde azaltır. Bu tip ekipman en çok yağsız gazların sıkıştırılmasında kullanılır. Yapısal özellikleri sayesinde diğer kompresör tiplerine göre bazı avantajları vardır:
elektrik motoru üzerindeki yükü, özellikle kalkış anında azaltır; silindirik gövdeden geçen soğutucu akışkan motoru etkili biçimde soğutur; gaz beslemesinin düzgün olmasını sağlar;
yüksek güvenilirlik düzeyi; düşük gürültü seviyesi.
Scroll kompresörlerin birçok avantajının yanında daha yaygın kullanılmalarını engelleyen dezavantajları da vardır. En önemlileri iki tanedir:
karmaşık üretim teknolojisi,
görece düşük verimlilik.
Bununla birlikte, bugün piyasada sunulan scroll kompresör sayısının arttığını ve kalitelerinin sürekli yükseldiğini belirtmek gerekir. Yakın gelecekte bu tip ekipmanın daha az güvenilir diğer sistemlerin yerini almaya başlaması bekleniyor.
